زندگي هيچ ارزشي ندارد ، ولي هيچ چيز ارزش زندگي را ندارد.
آندره
مالرو (متفكر ، نويسنده و سياستمدار فرانسوي)
مقالات فارسي
مصایب، افسردگی خودكشی
هرازگاهی اخباری از خودكشی در رسانهها منتشر میشود. آنچه مسلم است اینكه هر
انسانی كه بههر دلیلی دست به خودكشی میزند حتماً به نقطه ناامیدی مطلق رسیده و
بهنظرش تنها راه نجات، خاتمهدادن به زندگی خودش بوده است. ولی باعث تأسف است كه
كسی نتوانسته به این افراد كمك كند.در بین جوانان و نوجوانان خودكشی بعد از تصادفات
رانندگی، دومین دلیل مرگ است. متخصصین معتقدند كه معمولاً با بالارفتن سن، خطر
خودكشی هم كاهش مییابد. مقاله زیر به بررسی پدیده خودكشی میپردازد. زهرا خبازبهشتی
خودكشی بالاترین درجه اعتراض است؛ درواقع شخص علیه هستی خویش و بودنش اعتراض
میكند. این فرد نهتنها به زندگی «نه» میگوید بلكه به جامعه و كلاً به زندهماندن
«نه» میگوید.
دلایل خودكشی
متخصصین در درجه اول، خودكشیها را نتیجه ناراحتیهای روحی، خصوصاً افسردگی عمیق،
میدانند و در دومین درجه، اعتیاد و اختلالات شخصیتی را باعث خودكشی میشناسند.
مرحله سوم نیز مربوط به مشكلات موقتی زندگی است؛ مثل جدایی، عدمموفقیت، ورشكستگی و
بیكاری كه البته این نوع خودكشیها 5 تا 10درصد كل خودكشیها را تشكیل میدهند. در
حقیقت این هم ناشی از افسردگی است زیرا شرایط زندگی نامناسب، افراد افسرده را در
افسردگی عمیقتری فرومیبرد.خودكشی به علت اعتراض، بیشتر جنبه سیاسی دارد. در دنیا
افرادی یافت شدهاند كه به علت اعتراض، خودشان را زندهزنده آتش زدهاند.
علائم قصد خودكشی
معمولاً افرادی كه تصمیم به خودكشی دارند به نحوی قصد خودشان را اعلام میكنند
البته باید اطرافیان را حساس كند تا این علائم را جدی بگیرند. آمار نشان میدهد كه
70 تا 80درصد كسانی كه فكر خودكشی دارند قبل از هر اقدامی به دكتر خانوادگی خود
مراجعه میكنند؛ معمولاً به یك بهانه غیرواقعی!
علائم خطری كه اطرافیان باید به آنها توجه كنند در گفتههای این افراد نهفته است؛
مثلاً آنها میگویند:
«اگر من ایندفعه موفق نشوم بهترین كار این است كه خودم را بكشم.»
«در هر صورت كسی مرا دوست ندارد، چون من ارزشی ندارم؛ بنابراین بهترین كار این است
كه خودم را بكشم.» «برای خانواده بهتر است كه من دیگر وجود نداشته باشم.»
رواندرمان اتریشی، اروین رینگل طی تحقیقاتی كه روی 700 بیماری كه بعد از خودكشی
نجات یافته بودند انجام داده به این نتیجه رسیده است كه خودكشی 3مرحله دارد:
1. فرد احساس میكند كه در تنگنا قرارگرفته است و شرایط زندگی بهحدی به او فشار
میآورد كه تصور میكند برای نجات، تنها راه خودكشی است. البته باید اضافه كرد كه
این حالت فقط در افكار و رفتار یك انسان افسرده یا افرادی كه دچار اختلال روانی
هستند پیش میآید. آنها وقتی با یك واقعیت ناراحتكننده زندگی مثل جدایی، بیكاری،
تنهایی و بیماری برخورد میكنند، فكر میكنند دنیا به آخر رسیده و راه رهایی خود را
فقط در خودكشی میبینند.
2. خشونت علیه خویش: فرد دچار عصبانیت شدیدی است ولی آنقدر
دچار سردرگمی است كه نمیتواند آن را علیه اطرافیان بهكار
ببرد؛ بنابراین برای رهاشدن از این خشونت آن را علیه خود
بهكار میبرد و البته در بعضی موارد این خشونت را علیه
خانواده هم بهكار میبرد.
3. رویای خودكشی: شخص احساس میكند كه تحمل واقعیت، بیشتر از
توانایی اوست. این احساس باعث میشود كه فرد به دنیای غیرواقعی
روی بیاورد و برای خودش یك دنیای رویایی بسازد كه در آن مرگ و
خودكشی نقش بزرگی دارد.
به نظر دكتر رینگل، خودكشی در حقیقت پایان یك بیماری پیشرفته
است. بنا به گزارش وزارت بهداشت 75درصدخودكشیها بهعنوان
خودكشی اعلام نمیشود و به همین دلیل هم متأسفانه آمار دقیقی
از خودكشی در ایران وجود ندارد. سازمان بهداشت جهانی اعلام
كرده كه در هر 100هزار نفر، 3 زن و یك مرد خودكشی میكنند در
حالی كه شواهد گوناگون این آمار را به واقعیت نزدیك نمیداند.
در تمام كشور، استان ایلام بالاترین آمار خودكشی را دارد.
در سال1382 سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور، تعداد خودكشیها
را در زنان 2484نفر و در مردان 1481نفر اعلام كرد. آمار وزارت
بهداشت از انجام حداقل 13خودكشی در روز با میانگین سنی 29سال
گزارش میدهد. حتی در آخرین گزارش یعنی در سال1387 تعداد
خودكشیها 14هزارنفر اعلام شده است؛ یعنی حدود 190نفر در هر
100هزارنفری كه در مقایسه با سایر كشورها رقمی غیرعادی به نظر
میآید. تفاوت كلیای كه ایران، هند و چین با سایر كشورهای
دنیا دارند، این است كه در این 3 كشور، زنان بیش از مردان
خودكشی میكنند.
خودكشی، فقیر و غنی نمیشناسند. تنها طی چند ماه اخیر كه بحران
اقتصادی دنیا را به لرزه درآورده، مردان بزرگی دست به خودكشی
زدهاند زیرا آنها از خودشان انتظار نداشتهاند كه چنین
فاجعهای را پیشبینی نكنند و این هم نوعی افسردگی بهوجود
میآورد. آنها تصور كردهاند كه آنچه تاكنون انجام دادهاند،
غلط بوده و در حقیقت، عدمموفقیت و شكست را نتوانستهاند تحمل
كنند. شاید اگر آنها هم بهموقع كمك میشدند الان زنده بودند!
پیشگیری از خودكشی
با تمام تجزیه و تحلیلهایی كه از خودكشی میشود آنچه مسلم
است اینكه انسان سالم، اسیر شرایط زندگی نمیشود؛ او میتواند
شرایط بد زندگی را به میل خود و با تواناییهایی كه دارد تغییر
دهد. هر انسانی قادر است برای خودش انگیزههای متفاوتی جهت
ادامه زندگی بیابد تا بتواند یك زندگی باارزش را ادامه دهد.اما
در مورد افرادی كه دچار افسردگی هستند، اطرافیان باید هشیار
باشند و به علائم خطری كه معمولاً كسانی كه قصد خودكشی دارند
نشان میدهند، توجه كنند و ضمناً این علائم را جدی بگیرند. در
این حالت باید اطرافیان با فرد مورد نظر بیشتر حرف بزنند، او
را تنها نگذارند و ضمناً باید كمك كنند كه فرد به معالجه خود
بپردازد. كسانی هم كه از خودكشی جان سالم بهدر بردهاند باید
بعد از معالجات جسمی حتماً تحت مراقبتهای ویژه روانی بمانند
تا پزشك معالج تشخیص دهد كه شخص، دیگر تفكر خودكشی ندارد.
روشهای پیشگیری
بنا به نظر متخصصین، دنیای امروز دچار افسردگی همهگیر شده
است. تحقیقات انجامشده در این زمینه نشان میدهد كه در اروپا
و آمریكا 15 تا 30درصد بزرگسالان در طول زندگیشان حتماً
یكبار به افسردگی عمیق مبتلا شدهاند.
بنا به گزارش سازمان بهداشت جهانی تقریباً 100میلیون نفر در
دنیا از بیماری افسردگی رنج میبرند؛ به همین دلیل در بسیاری
از كشورهای دنیا توجه زیادی به بیماری افسردگی میشود و برای
بهروزكردن آگاهی مشاورین خانوادگی، مددكاران و حتی پرستاران
و پزشكان خانوادگی، آنها را به دورههای آموزشی مخصوصی دعوت
میكنند تا آنها را با روشهای تشخیص بهموقع افسردگی و علل
خودكشیها و چگونگی مقابله با آن آشنا كنند.ضمناً بروشورهای
اطلاعاتی هم در مورد افسردگی و علائم آن در اختیار همه
خانوادهها و خصوصاً والدین قرار میگیرد. معمولاً این
بروشورها در اكثر اتاقهای انتظار مطبهای پزشكان و در مدارس و
حتی مهدكودكها به صورت مجانی در دسترس است.
در ایران این وظیفه سازمانهای مسئول است كه برای شاغلین خدمات
اجتماعی و آموزش و بخش سلامتی همانند معلمین، استاداندانشگاه،
مشاورین و مددكاران، پرستاران و حتی پزشكان خانواده كه بهطور
مستقیم با اربابرجوع سروكار دارند دورههای آموزشی مخصوصی
برای تشخیص بهموقع افسردگی همانند سایر كشورها پیشبینی كنند
و ضمناً باید برای والدین و كلاً عموم مردم بروشورهای اطلاعاتی
تهیه شود تا شناخت مردم نسبت به این بیماری افزایش یابد.
روزنامه همشهری (جامعه) ـ چهارشنبه 2 اردیبهشت 1388، ص 20
